Podsumowaliśmy projekt | Przyroda Zielonej Doliny Odry i Warty

Podsumowaliśmy projekt

W dniu 17.06.2016 w Namyślinie miało miejsce niecodzienne wydarzenie – na popularnonaukowej konferencji podsumowano projekt czynnej ochrony awifauny Doliny Odry, którego Partnerem jest Gmina Boleszkowice. Frekwencja odzwierciedliła społeczne zainteresowanie rezultatem projektu. Odwiedziło nas wielu znakomitych gości: pasjonatów przyrody, pracowników służb odpowiedzialnych za jej eksploatację i ochronę. Wydarzenie objął swym patronatem sympatyk projektu: Wicemarszałek Województwa Zachodniopomorskiego – Jarosław Rzepa.
Zanim doszło do wieńczącej projekt konferencji podjęto szereg oryginalnych działań (w ramach projektu i poza nim): min. na akwenach w Kaleńsku i Chlewicach zainstalowano trzy duże, pływające wyspy. Pomysł ten to reakcja na próby gniazdowania wybitnie cennych gatunków ptaków oraz kluczowy fakt, że ich lęgi ginęły przez dziewięć lat z rzędu! A mieliśmy tu do czynienia z gatunkami skrajnie nielicznymi w całej Europie. Dzięki realizacji projektu już w 2015 r. np. wykluł się – jako jedyny od trzech lat w całej Polsce (!) – ostrygojad, którego liczebność w kraju wynosi maksymalnie 20 par! W roku 2016 były tu już trzy pisklęta! Jeszcze ważniejsze są pozostałe dane, które dotąd wydawały się niemożliwe: np. widywane dotąd w liczbie w liczbie kilku, maksymalnie kilkunastu par rybitwy rzeczne założyły w 2016 r. 127 gniazd, w których policzyliśmy łącznie 330 jaj! Oprócz rybitw rzecznych i dwóch par ostrygojadów na stworzonych wyspach (w tym ręcznie usypanych) odnotowaliśmy obecność 10 gniazd sieweczek rzecznych, 9 gniazd mew śmieszek, krzyżówki oraz 12 gniazd niezwykle rzadkiego gatunku: rybitwy białoczelnej. Obecność wysp stała się także swoistym „wabikiem” dla innych gatunków, w reakcji na tętniące życie postanowiły się tu zatrzymać i wyprowadzić lęgi. Należy do nich: gągoł, ohar, czajka, krwawodziób, gęgawa. Dotąd, nawet jeśli były tu widywane, to zwykle w znacznie niższej liczbie i bez sukcesu lęgowego. Dziś wreszcie można tu ujrzeć ich potomstwo.
Poza rolą ochroniarską projekt w swym założeniu ma także służyć lokalnej społeczności. Ową wspaniałą przyrodę, np. karmienia świeżo wyklutych pisklaczków, pokazano niemal wszystkim dzieciom boleszkowickich szkół (także kostrzyńskich i słubickich) oraz przygotowano adresowany dla turystów punkt obserwacyjny (bezpieczny dla ptaków), opatrzony dużą ilustrowaną tablicą. Dziś miejsce to odwiedza nawet kilkanaście osób dziennie a jego przyrodę sławią portale wielu instytucji. Biorąc pod uwagę wzrostowy trend rozwoju turystyki (np. wyrażany liczbą ponad 50 tys. wejść turystycznych rocznie w pobliskim „ptasim” Parku Narodowym „Ujście Warty”), można się spodziewać rozwoju tej gałęzi gospodarki.
Konferencja przybliżyła gościom historyczne tło, genezę idei projektu, jego przebieg oraz opisane wyżej rezultaty. Głos zabrali organizatorzy: Dorota Janicka – dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego, Jan Krzywicki – gospodarz gminy oraz Piotr Chara – prezes Fundacji Zielonej Doliny Odry i Warty i jednocześnie koordynator projektu. Harmonogram spotkania zawierał także prezentację działań ochroniarskich w niemieckim Parku Narodowym „Dolna Odra”, którego dyrektor i pracownicy naukowi przybliżyli ten temat. Opowieść o projekcie, jego genezie oraz efektach zwieńczyła premiera filmu „Wyspy Życia”, który powstał podczas monitoringu przyrodniczego przez przyjeżdżającego do nas z Warszawy wolontariusza. Kolejnym etapem konferencji była wizyta w terenie. Na jej zakończenie przeprowadzono panel dyskusyjny, w którym wymieniano się doświadczeniami z zakresu czynnej ochrony przyrody po obu stronach Odry.
Podsumowując trzeba zaznaczyć, iż projekt był połączeniem sił wielu podmiotów, sektora rządowego: dwie gminy, Zespół Parków Krajobrazowych, sektora gospodarczego: działające aktywnie, ponoszące własne koszty dwa duże podmioty gospodarcze, sektora społecznego: kilka organizacji pozarządowych oraz kilkunastu wolontariuszy, którzy swą pracą (najczęściej ciężką, fizyczną) pomogli osiągnąć opisany efekt. Dzięki tej wspólnej pracy podziwiamy dziś perły przyrody, które odtąd mają szansę przetrwać ciesząc nas – i mamy nadzieję następne pokolenia – swym niepowtarzalnym pięknem!
tekst: Piotr Chara, autor i koordynator projektu,
fotorelacja z konferencji: Marcin Lemańczyk

Policzyliśmy gniazda i jaja na wyspach – mamy rekord! | Przyroda Zielonej Doliny Odry i Warty

Policzyliśmy gniazda i jaja na wyspach – mamy rekord!

W miniony weekend dokonaliśmy szczegółowego określenia wielkości i składu gatunkowego kolonii lęgowych na wyspach w Kaleńsku. Do popularności akwenu wśród ornitofauny i co ważne bezpiecznych lęgów (co mam miejsce po raz pierwszy od 2006 r – odkąd akwen istnieje) przyczyniła się realizacja projektu o nazwie: „Ochrona bioróżnorodności obszarów Natura 2000 „Dolna Odra” (PLB320003 i PLH320037) i „Ujście Warty” (PLC080001)” poprzez tworzenie miejsc lęgowych ptaków i ochronę tych lęgowisk przed drapieżnictwem inwazyjnych gatunków obcych”.

Akcją „dowodził” prezes Fundacji Zielonej Doliny Odry i Warty Piotr Chara, który wraz z wolontariuszami: Grzegorzem Sępołowiczem, Rafałem Gruszką, Wojciechem i Anną Chara, przeprowadzili monitoring na pływających i naturalnych wyspach. Jego celem było dokładne policzenie ptasich gniazd i ich zawartości. Po podsumowaniu wyników okazało się, że w tym roku zainteresowanie ptaków (wyrażone gniazdowaniem) pobiło swój ubiegłoroczny rekord. Szczególnym powodzeniem wśród ptaków cieszą się dwie wielkie (100m2 każda) pływające wyspy. Łącznie doliczyliśmy się tam 127 gniazd rybitw rzecznych, w których znaleźliśmy razem 330 jaj! Co ciekawe to nowa wyspa (z 2016 roku) okazała się popularniejsza bo na niej zlokalizowaliśmy 68 gniazd i 178 jaj, na wyspie „starej” 59 gniazd i 152 jaj tego gatunku. Oprócz rybitw rzecznych odnotowaliśmy obecność 9 gniazd mew śmieszek (23 jaja), i kaczki krzyżówki (1 gniazdo, 8 jaj). Na wyspach naturalnych królują rybitwy białoczelne – znaleźliśmy tam 12 gniazd i 31 jaj tych ptaków – oraz sieweczki rzeczne 5 gniazd z łączną zawartością 15 jaj.

Dokładne statystyki na dzień 28.05.2016 r.:

Gatunek Kaleńsko 1 (instalacja 2015) Kaleńsko 2 (instalacja 2016) Kaleńsko – usypana wyspa naturalna
gniazda jaja gniazda jaja gniazda jaja
Rybitwa rzeczna 59 152 68 178
Rybitwa białoczelna 12 31
Mewa śmieszka 4 8 5 15 2 2
Siewieczka rzeczna 5 15
Kaczka krzyżówka 1 8

Dodać należy, że 18 maja na „starej” wyspie pływającej wykluły się trzy pisklęta ostrygojadów. Jako zagniazdowniki musiały szybko wyspę opuścić w poszukiwaniu pokarmu. Całej rodzince, po kilku przygodach, udało się dotrzeć do brzegu gdzie widujemy je do dnia dzisiejszego.

W połowie maja zarejestrowaliśmy też drugi lęg ostrygojadów, na wyspie pływającej w Chlewicach. Widywaliśmy wysiadującą parę przez kilkanaście dni, po czym niestety opuściła lęg. Prawdopodobnie ptaki nie wytrzymały presji ludzi, dochodziły do  nas sygnały o podpływających łódkach (bez zgody właścicieli wody) zbyt blisko wyspy oraz urządzających hałaśliwe biwaki nad brzegiem akwenu..